Memur Pro Ek Ödemeden Gelir Vergisi Kesilen Kadrolu Personeller İçin Kişi Borcu Hesaplama Programı V01.2

Ek Ödemeden Gelir Vergisi Kesilen Kadrolu Personeller İçin Kişi Borcu Hesaplama Programı (Mevzuat + Uygulama)

Bu program özellikle Sağlık Bakanlığı, YÖK ve döner sermaye kapsamında ek ödeme alan bazı kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kadrolu personelin kişi borcu hesaplamalarında karşılaşılan özel bir ihtiyaca yönelik olarak hazırlanmıştır.

Özellikle sabit ek ödeme veya ek ödeme kapsamında personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi, daha sonra yapılacak kişi borcu hesaplamalarında normal maaş hesabından farklı bir uygulama ortaya çıkarabilmektedir.

Bu nedenle klasik maaş kişi borcu hesaplama yöntemleri her durumda doğru sonucu vermeyebilir.

Kişi Borcu Hesabında Temel Mantık

Kişi borcu hesabında temel amaç, personele daha önce yapılan ödeme ile mevzuata göre hak edilen ödeme arasındaki farkın belirlenmesidir.

Ancak daha önce personele yapılan ödemenin içerisinde gelir vergisi kesintisi bulunuyorsa, yalnızca brüt tutar üzerinden hesaplama yapılması yeterli değildir.

Çünkü personelin eline geçen net tutar ile kurum tarafından yapılan brüt ödeme arasında vergi ve diğer yasal kesintiler bulunmaktadır.

Bu nedenle kişi borcu hesabında;

– Önceden yapılan brüt ödeme,
– Yapılan gelir vergisi kesintisi,
– Diğer yasal kesintiler,
– Personele fiilen ödenen net tutar,
– Hak edilen ödeme tutarı

birlikte değerlendirilmelidir.

Mevzuat Dayanağı

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca ücret niteliğindeki ödemeler genel olarak gelir vergisinin konusuna girmekte ve kanunda belirtilen esaslar çerçevesinde vergilendirilmektedir.

Ek ödeme yönünden ise ödemenin hangi mevzuata dayanılarak yapıldığı ayrıca önem taşımaktadır.

Sağlık Bakanlığı personeli bakımından Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği, ek ödemelerin kapsamı, hesaplanması ve uygulanmasına ilişkin temel düzenlemelerden biridir. Yönetmelik 12.08.2022 tarihli ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Yükseköğretim kurumları ve diğer döner sermayeli kuruluşlarda ise ilgili kurumun tabi olduğu özel düzenlemeler ayrıca dikkate alınmalıdır.

Dolayısıyla programın kullanımında, personelin görev yaptığı kurum ve yapılan ödemenin hangi mevzuat kapsamında gerçekleştirildiğinin belirlenmesi önemlidir.

Ek Ödemeden Gelir Vergisi Kesilmesinin Kişi Borcuna Etkisi

Buradaki en önemli nokta şudur:

Personele daha önce ödenmiş bir ek ödeme üzerinden gelir vergisi kesilmişse, daha sonra bu ödemenin tamamı veya bir kısmı kişi borcu olarak geri alınırken, önceki vergi kesintisinin yok sayılması personelin fiilen almadığı bir tutarın da borçlandırılması sonucunu doğurabilir.

Örneğin;

Personele brüt olarak 10.000 TL ek ödeme yapılmış ve bu ödeme üzerinden gelir vergisi kesilmiş olsun.

Personelin hesabına geçen tutar 10.000 TL değildir.

Dolayısıyla kişi borcu hesabında yalnızca “10.000 TL ödeme yapıldı, bunun tamamı geri alınmalıdır” şeklinde hareket edilmesi, vergi kesintisinin niteliğine göre hatalı sonuç oluşturabilir.

Burada esas alınması gereken, yapılan ödemenin hangi unsurlardan oluştuğu ve kişi borcunun hangi tutar üzerinden doğduğunun doğru şekilde belirlenmesidir.

Neden Özel Bir Program Gerekiyor?

Normal maaş kişi borcu hesaplamalarında kullanılan yöntemler, ek ödeme ve döner sermaye ödemelerinde her zaman yeterli olmayabilir.

Çünkü ek ödeme;

– Maaştan ayrı bir ödeme olabilir,
– Farklı bir mevzuata dayanabilir,
– Ayrı bir bordro üzerinden ödenebilir,
– Gelir vergisine tabi olabilir,
– Ödeme sırasında farklı kesintilere tabi tutulabilir.

Bu nedenle program, özellikle ek ödemeden gelir vergisi kesilmiş kadrolu personelin kişi borcu hesabını ayrıca değerlendirecek şekilde hazırlanmıştır.

Sağlık Bakanlığı ve YÖK Personeli Açısından

Sağlık Bakanlığı ve yükseköğretim kurumlarında görev yapan personelin ek ödeme uygulamaları, kurumların tabi olduğu özel mevzuat ve döner sermaye düzenlemeleri nedeniyle birbirinden farklılık gösterebilir.

Bu nedenle program bütün kurumlarda aynı sonucu otomatik olarak kabul etmek yerine, yapılan ödemenin niteliği ve ilgili kurumun uygulaması dikkate alınarak kullanılmalıdır.

Özellikle döner sermaye kapsamında yapılan ödemelerde ödemenin kaynağı, brüt tutarı, vergi kesintisi ve personele fiilen ödenen net tutar birlikte kontrol edilmelidir.

Program – Manuel Hesap Farkı Neden Çıkabilir?

Manuel kişi borcu hesaplarında en sık karşılaşılan hata, önceki bordronun yalnızca brüt ödeme tutarının dikkate alınmasıdır.

Oysa kişi borcu hesabında önceki ödemenin bordro yapısı incelenmeden doğrudan brüt tutarın borç kabul edilmesi doğru sonuç vermeyebilir.

Program bu nedenle;

– Ek ödeme tutarını,
– Gelir vergisi kesintisini,
– Önceki ödeme bilgilerini,
– Kişiye fiilen ödenen tutarı,
– Kişi borcuna esas tutarı

birlikte değerlendirmeye yardımcı olacak şekilde hazırlanmıştır.

Sonuç

Özetle;

– Ek ödeme kişi borcu, normal maaş kişi borcundan farklı değerlendirme gerektirebilir.
– Ek ödemeden daha önce gelir vergisi kesilmişse bu kesinti hesaplamada dikkate alınmalıdır.
– Kişi borcu hesabında yalnızca brüt tutara bakılmamalıdır.
– Personele fiilen ödenen tutar ile kurum kayıtlarındaki brüt ödeme birlikte değerlendirilmelidir.
– Sağlık Bakanlığı, YÖK ve diğer döner sermayeli kurumlarda ödemenin tabi olduğu özel mevzuat ayrıca kontrol edilmelidir.
– Kişi borcu hesabının dayanağı, yapılan ödemenin niteliğine göre belirlenmelidir.

Aşağıdaki ekran görüntüleri, özellikle ek ödemeden gelir vergisi kesilen kadrolu personeller için hazırlanan kişi borcu hesaplama programına aittir:







Bu programın amacı, ek ödeme kaynaklı kişi borcu işlemlerinde brüt ödeme, vergi kesintisi ve fiilen ödenen tutar arasındaki ilişkinin daha kolay görülmesini ve hesaplamanın kontrollü şekilde yapılmasını sağlamaktır.